Մամուլի ազատությունը Հայաստանում. ներկա իրավիճակը. Գևորգ Էմին-Տերյանի գործը. Nouvelles d'Arménie. oragir.news
Oragir.news-ը գրում է․
21-րդ դարում զարգացած երկրներում ժողովրդավարության ակնառու ցուցիչներից մեկը մամուլի և ընդհանրապես խոսքի ազատությունն է ու բազմակարծությունը: 2018 թվականի հեղափոխությունից և իշխանափոխությունից հետո նախկին լրագրող և խմբագիր Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած, ժողովրդավարության բաստիոն հռչակած երկրում, կարծես, ազատ մամուլը այլընտրանք չպետք է ունենար: Սակայն իրականությունն ու փաստերն այլ բան են վկայում. Հայաստանը կտրուկ հետընթաց է գրանցել մամուլի ազատության մակարդակում, ինչի մասին վկայում են միջազգային հեղինակավոր կազմակերպությունների զեկույցները. այսպես՝ «Լրագրողներ առանց սահմանների» (RSF) կազմակերպության հրապարակած Մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսում Հայաստանը 180 երկրների շարքում զբաղեցնում է 50-րդ տեղը։ 2025 թվականին Հայաստանը 34-րդ տեղում էր, 2018-ին՝ 80-րդ, իսկ 2019-ին՝ 61-րդ։
Թեպետ երկիրը ղեկավարող առաջին դեմքերը ամենաբարձր ամբիոններից պարբերաբար հայտարարում են, թե Հայաստանում խոսքի ազատություն ու բազմակարծություն է, չկան քաղաքական հետապնդումներ և մամուլի դեմ հալածանքներ, բայց ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների, հանրային գործիչների և իշխանության «սրտով չգնացողների» դեմ օրեցօր շատացող դատական գործերը, սոցիալական ցանցերում կառավարության քաղաքականությունը և իշխանություններին քննադատող գրառումների հեղինակների հետապնդումներն ու հարուցված քրեական վարույթները հակառակն են փաստում. առերևույթ խոսքի ազատությունը խրախուսվում է, մամուլի դեմ բացահայտ հարձակում չկա, բայց նույն ազատ խոսքի համար մարդիկ հաճախ թանկ գին են վճարում:
Այս ամենը կարող ենք բնութագրել վերջերս տարածված «սլամ» (անգլ.՝ slam) տերմինով, որը մամուլի և լրագրության համատեքստում նշանակում է հրապարակային սուր քննադատություն, խիստ դատապարտում կամ բանավոր հարձակում։ Մամուլում այն փոխաբերաբար օգտագործվում է՝ ցույց տալու համար, որ որևէ գործիչ կամ կառույց շատ կոշտ կերպով քննադատել կամ «ջախջախել» է մեկ ուրիշին:
Իշխանությունների թիրախում հայտնված հանրային գործիչներից է Oragir.News-ի գլխավոր խմբագիր, գրականագետ Գևորգ Էմին-Տերյանը, որի դեմ հարուցված են բազմաթիվ դատական գործեր. 5 տարվա ընթացքում Գևորգ Էմին-Տերյանն արդեն ավելի քան քառասուն դատական գործընթացի մասնակից է դարձել, որոնց պատճառը հեղինակի հոդվածներն են և սոցիալական ցանցերում կատարած գրառումները։
Ուշագրավ է, որ Գևորգ Էմին-Տերյանի անձի շուրջ ծավալված աննախադեպ, ինչու ոչ՝ անհեթեթ իրողությունը գրավել է ֆրանսիական մամուլի ուշադրությունը. Ֆրանսիայի հայկական սփյուռքի ամենահեղինակավոր և առաջատար ֆրանսալեզու հասարակական-քաղաքական ամսագիրը՝ «Nouvelles d'Arménie»-ն, ծավալուն հոդվածով անդրադարձել է Oragir.News-ի գլխավոր խմբագրի դեմ դատական գործընթացներին ու դրանց խորքային պատճառներին, Հայաստանում իշխանությունների թիրախում հայտնված մամուլի իրական վիճակին:
Ավելին՝ սկզբնաղբյուրում․
21-րդ դարում զարգացած երկրներում ժողովրդավարության ակնառու ցուցիչներից մեկը մամուլի և ընդհանրապես խոսքի ազատությունն է ու բազմակարծությունը: 2018 թվականի հեղափոխությունից և իշխանափոխությունից հետո նախկին լրագրող և խմբագիր Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած, ժողովրդավարության բաստիոն հռչակած երկրում, կարծես, ազատ մամուլը այլընտրանք չպետք է ունենար: Սակայն իրականությունն ու փաստերն այլ բան են վկայում. Հայաստանը կտրուկ հետընթաց է գրանցել մամուլի ազատության մակարդակում, ինչի մասին վկայում են միջազգային հեղինակավոր կազմակերպությունների զեկույցները. այսպես՝ «Լրագրողներ առանց սահմանների» (RSF) կազմակերպության հրապարակած Մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսում Հայաստանը 180 երկրների շարքում զբաղեցնում է 50-րդ տեղը։ 2025 թվականին Հայաստանը 34-րդ տեղում էր, 2018-ին՝ 80-րդ, իսկ 2019-ին՝ 61-րդ։
Թեպետ երկիրը ղեկավարող առաջին դեմքերը ամենաբարձր ամբիոններից պարբերաբար հայտարարում են, թե Հայաստանում խոսքի ազատություն ու բազմակարծություն է, չկան քաղաքական հետապնդումներ և մամուլի դեմ հալածանքներ, բայց ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների, հանրային գործիչների և իշխանության «սրտով չգնացողների» դեմ օրեցօր շատացող դատական գործերը, սոցիալական ցանցերում կառավարության քաղաքականությունը և իշխանություններին քննադատող գրառումների հեղինակների հետապնդումներն ու հարուցված քրեական վարույթները հակառակն են փաստում. առերևույթ խոսքի ազատությունը խրախուսվում է, մամուլի դեմ բացահայտ հարձակում չկա, բայց նույն ազատ խոսքի համար մարդիկ հաճախ թանկ գին են վճարում:
Այս ամենը կարող ենք բնութագրել վերջերս տարածված «սլամ» (անգլ.՝ slam) տերմինով, որը մամուլի և լրագրության համատեքստում նշանակում է հրապարակային սուր քննադատություն, խիստ դատապարտում կամ բանավոր հարձակում։ Մամուլում այն փոխաբերաբար օգտագործվում է՝ ցույց տալու համար, որ որևէ գործիչ կամ կառույց շատ կոշտ կերպով քննադատել կամ «ջախջախել» է մեկ ուրիշին:
Իշխանությունների թիրախում հայտնված հանրային գործիչներից է Oragir.News-ի գլխավոր խմբագիր, գրականագետ Գևորգ Էմին-Տերյանը, որի դեմ հարուցված են բազմաթիվ դատական գործեր. 5 տարվա ընթացքում Գևորգ Էմին-Տերյանն արդեն ավելի քան քառասուն դատական գործընթացի մասնակից է դարձել, որոնց պատճառը հեղինակի հոդվածներն են և սոցիալական ցանցերում կատարած գրառումները։
Ուշագրավ է, որ Գևորգ Էմին-Տերյանի անձի շուրջ ծավալված աննախադեպ, ինչու ոչ՝ անհեթեթ իրողությունը գրավել է ֆրանսիական մամուլի ուշադրությունը. Ֆրանսիայի հայկական սփյուռքի ամենահեղինակավոր և առաջատար ֆրանսալեզու հասարակական-քաղաքական ամսագիրը՝ «Nouvelles d'Arménie»-ն, ծավալուն հոդվածով անդրադարձել է Oragir.News-ի գլխավոր խմբագրի դեմ դատական գործընթացներին ու դրանց խորքային պատճառներին, Հայաստանում իշխանությունների թիրախում հայտնված մամուլի իրական վիճակին:
Ավելին՝ սկզբնաղբյուրում․