Պատերազմը սպանում է հոգին միայն այն ժամանակ, երբ մարդը հրաժարվում է իմաստ որոնելուց․ իմաստը կարող է լինել հավատը, պատասխանատվությունը, հիշողությունը, ինքնության պահպանումը կամ պարզապես մարդ մնալու որոշումը․ Էրո Ասիլյան
1108 դիտում
20:27 12-02-2026
Էրո Ասիլյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է․
«Ժամանակակից գիտությունը՝ հոգեբանությունը, նեյրոգիտությունը և փիլիսոփայությունը, պատերազմը դիտարկում են որպես մարդկային գիտակցության խորը խաթարում:
Թռչող ինքնաթիռները, հրետանու դղրդյունը և սուլացող փամփուշտները միայն արտաքին դրսևորումներն են։ Իրական պատերազմը սկսվում է այն պահին, երբ մարդը կորցնում է ներքին անվտանգության զգացումը։
Հոգեբանական տեսանկյունից մարդու կայունության հիմնական սյունը «կանխատեսելիության զգացումն» է։ Երբ մարդը գիտի, որ վաղը մոտավորապես նման կլինի այսօրվան, նրա նյարդային համակարգը մնում է հավասարակշռված։ Պատերազմը՝ նույնիսկ ֆիզիկապես չընթանալով, քանդում է այդ հիմքը։
Հայաստանում այսօր ընթացող գործընթացները ձևավորում են այն, ինչ հոգեբանության մեջ կոչվում է քրոնիկ սպառնալիքի վիճակ։ Սա այն իրավիճակն է, երբ վտանգը մշտական է, բայց անորոշ։ Ուղեղը չի կարողանում «փախչել» կամ «պաշտպանվել», որովհետև թշնամին տեսանելի չէ։ Արդյունքում ակտիվանում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգը, կորտիզոլի մակարդակը բարձրանում է, իսկ հոգին ապրում է մշտական լարվածության մեջ։
Պատերազմները չեն թողնում միայն անհատական վերքեր։ Դրանք ձևավորում են կոլեկտիվ տրավմա՝ հասարակության ընդհանուր հոգեբանական վնասվածք։ Սա երևում է վստահության անկման, ապագայի նկատմամբ ցինիզմի, փոխադարձ կասկածի և հուսահատության տեսքով։
Փիլիսոփա և հոգեբան Կառլ Յունգը գրում էր, որ ժողովուրդների ճակատագիրը ձևավորվում է նրանց անգիտակցականում կուտակված վախերի միջոցով։ Երբ հասարակությունը երկար ժամանակ ապրում է վտանգի սպասումով, նրա անգիտակցականում արմատավորվում է պարտության պատկերացումը, նույնիսկ եթե ֆիզիկապես պարտություն չկա։
Ֆրանսիացի փիլիսոփա Ժան Պոլ Սարտրը նշում էր, որ ամենածանր գերությունը ոչ թե ֆիզիկականն է, այլ այն, երբ մարդը կորցնում է սեփական ազատ կամքի զգացումը։ Այսօր այդ վտանգը իրական է՝ երբ հասարակությունը սկսում է մտածել, որ իր ճակատագիրը որոշված է։
Պատերազմը սպանում է հոգին միայն այն ժամանակ, երբ մարդը հրաժարվում է իմաստ որոնելուց։ Իմաստը կարող է լինել հավատը, պատասխանատվությունը, հիշողությունը, ինքնության պահպանումը կամ պարզապես մարդ մնալու որոշումը։
Էսքան բան…»
«Ժամանակակից գիտությունը՝ հոգեբանությունը, նեյրոգիտությունը և փիլիսոփայությունը, պատերազմը դիտարկում են որպես մարդկային գիտակցության խորը խաթարում:
Թռչող ինքնաթիռները, հրետանու դղրդյունը և սուլացող փամփուշտները միայն արտաքին դրսևորումներն են։ Իրական պատերազմը սկսվում է այն պահին, երբ մարդը կորցնում է ներքին անվտանգության զգացումը։
Հոգեբանական տեսանկյունից մարդու կայունության հիմնական սյունը «կանխատեսելիության զգացումն» է։ Երբ մարդը գիտի, որ վաղը մոտավորապես նման կլինի այսօրվան, նրա նյարդային համակարգը մնում է հավասարակշռված։ Պատերազմը՝ նույնիսկ ֆիզիկապես չընթանալով, քանդում է այդ հիմքը։
Հայաստանում այսօր ընթացող գործընթացները ձևավորում են այն, ինչ հոգեբանության մեջ կոչվում է քրոնիկ սպառնալիքի վիճակ։ Սա այն իրավիճակն է, երբ վտանգը մշտական է, բայց անորոշ։ Ուղեղը չի կարողանում «փախչել» կամ «պաշտպանվել», որովհետև թշնամին տեսանելի չէ։ Արդյունքում ակտիվանում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգը, կորտիզոլի մակարդակը բարձրանում է, իսկ հոգին ապրում է մշտական լարվածության մեջ։
Պատերազմները չեն թողնում միայն անհատական վերքեր։ Դրանք ձևավորում են կոլեկտիվ տրավմա՝ հասարակության ընդհանուր հոգեբանական վնասվածք։ Սա երևում է վստահության անկման, ապագայի նկատմամբ ցինիզմի, փոխադարձ կասկածի և հուսահատության տեսքով։
Փիլիսոփա և հոգեբան Կառլ Յունգը գրում էր, որ ժողովուրդների ճակատագիրը ձևավորվում է նրանց անգիտակցականում կուտակված վախերի միջոցով։ Երբ հասարակությունը երկար ժամանակ ապրում է վտանգի սպասումով, նրա անգիտակցականում արմատավորվում է պարտության պատկերացումը, նույնիսկ եթե ֆիզիկապես պարտություն չկա։
Ֆրանսիացի փիլիսոփա Ժան Պոլ Սարտրը նշում էր, որ ամենածանր գերությունը ոչ թե ֆիզիկականն է, այլ այն, երբ մարդը կորցնում է սեփական ազատ կամքի զգացումը։ Այսօր այդ վտանգը իրական է՝ երբ հասարակությունը սկսում է մտածել, որ իր ճակատագիրը որոշված է։
Պատերազմը սպանում է հոգին միայն այն ժամանակ, երբ մարդը հրաժարվում է իմաստ որոնելուց։ Իմաստը կարող է լինել հավատը, պատասխանատվությունը, հիշողությունը, ինքնության պահպանումը կամ պարզապես մարդ մնալու որոշումը։
Էսքան բան…»
ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ 1+
1+
Նմանատիպ նյութեր
1609 դիտում
23:12 22-10-2025
6865 դիտում
14:56 03-02-2026
Այս բաժնից
565 դիտում
15:22 12-02-2026
2221 դիտում
15:08 12-02-2026
487 դիտում
14:46 12-02-2026
