Մոնթեիս ի՛մ տղա կմեծացնես. hayzinvor.am
-Թաթուլը մեր զուգահեռ դասարանից էր, բայց եկավ մեր դասարան, որ իմ կողքին լինի: Բոլորը գիտեին, որ նա սիրում է ինձ, դա անհնար էր թաքցնել, որովհետև Թաթուլը ինձ բառացիորեն ողողում էր ուշադրությամբ, ծաղիկներով, նվերներով, անհավանական գեղեցիկ անակնկալներով: Աղջկական սեթևեթանք էր, երևի, իմ համառությունը: Իսկ Թաթուլն էլ ավելի համառ էր ու յոթ տարի պայքարեց իմ սիրո համար:
-Գուցե Թաթուլը նման չէր տղամարդու Ձեր իդեալին: Ասում են՝ նա զուսպ էր, սակավախոս, իսկ աղջիկները ավելի հաճախ սիրում են պերճախոս ու եռանդուն տղամարդկանց:
-Թաթուլին բոլորն էին սիրում: Նա մեծ հմայք ուներ, շփվող էր, անբռնազբոս, բարեհոգի, կիրթ, անմիջապես մտերմանում էր մարդկանց հետ։ Թաթուլը բարձրահասակ էր, լայնաթիկունք: Նա երկար տարիներ ձյուդո էր պարապել, հաղթել էր հեղինակավոր մրցույթներում, մեդալներ էր շահել: Թաթուլը արտասովոր մեծ, վառվռուն, հույզերով լի աչքեր ուներ, որոնք անմիջապես խոսում էին սրտիդ հետ:
Թաթուլը ամեն ինչ հոգով էր անում, նվիրումով, անմնացորդ տրվելով: Դպրոցում պատմություն, աշխարհագրություն և ռազմագիտություն առարկաները լավ էր սովորում: Շատ լավ: Նա առաջին տեղը գրավեց ռազմագիտության հանրապետական օլիմպիադայում:
Սիրում էր շրջել Հայաստանում, ու պետք է տեսնեիք, թե որքան համակողմանի ու մանրամասն գիտեր մեր երկրի յուրաքանչյուր տեսարժան վայրի պատմությունը։ Երբ հարցնում էի, թե որտեղից է սովորել այդքանը, և ինչպես է մտաբերում, ասում էր՝ հեքիաթների փոխարեն հանրագիտարան ու պատմական գրքեր եմ կարդացել:
Թաթուլը քաջ էր ու համարձակ։ Տարիներ առաջ մեր քաղաքում՝ Հրազդանում, մի տղամարդ բարձրացել էր հէկի ամենաբարձր ծխատարի վրա, որ ինքնասպան լինի: Ծխատարը 270 մետր բարձրություն ուներ, ու նույնիսկ փրկարարները չէին համարձակվում խողովակը գրկած մագլցել: Թաթուլը րոպեների ընթացքում դեպքի վայրում էր: Իսկ ծխատարի գագաթին հասավ երեք ու կես ժամում: Երկու ժամ էլ պետք եկավ, որ համոզի մարդուն հրաժարվել ինքնասպանություն գործելու մտքից և իջեցնի: Բոլորը գիտեին, որ երբ դիմեն Թաթուլին, ձեռնունայն չեն մնա ու զանգում էին ամենաանպատեհ ժամին: Նա երբեք չէր տրտնջում, իսկ իմ բողոքներին կարճ էր պատասխանում՝ ապրելուս իմաստը ո՞րն է, որ չպիտի օգնեմ մարդկանց:
Թաթուլը ամեն ինչ գեղեցիկ էր անում: Նրա յուրաքանչյուր օրը լցված էր բազում գեղեցիկ իրադարձություններով, որ ինքն էր կազմակերպում ուրիշների համար: Երբ բանակում էր, ես ուշադրության պակաս չզգացի, որովհետև նրա ուղարկած ծաղկեփնջերը, նվերները, գեղեցիկ խոսքերը չպակասեցին: Ինձ ամուսնության առաջարկություն արեց Արագածի գագաթին: Ընկերներով գնացել էինք արշավի: Բացի ինձնից, բոլորը գիտեին, թե արշավի բուն նպատակը որն է: Թաթուլը կարողանում էր ամեն ինչից տոն, գեղեցկություն ու անմոռաց իրադարձություն սարքել: Մտերիմներս ասում էին, որ ամուսնանալուց հետո հեքիաթը կավարտվի, մանավանդ՝ Թաթուլն արդեն ծառայության էր անցել հայկական բանակում ու մշտապես զբաղված էր: Բայց եղավ հակառակը. իսկական հեքիաթը սկսվեց ամուսնությունից հետո: Ես Թաթուլի հետ ապրեցի անհավանական երջանկության երեք տարիներ՝ լցված սիրով, ուշադրությամբ, հոգատարությամբ, ծաղիկներով, անակնկալներով… Նա ինձ այսպես էր դիմում՝ իմ աղջիկ, ու իմ կյանքը դարձնում էր չքնաղ երազ: Երբ ասում էր՝ հագնվի, գալիս եմ, գիտեի, որ ինչ-որ տեղ ենք գնալու, սրճարան, ռեստորան, այգի կամ որևէ քաղաք… Ես Թաթուլին սիրահարվեցի ամուսնությունից հետո… Թաթուլն իմ կյանքի առանցքն էր, իմ ապրելու իմաստը….
-Ես մինչև հիմա առանց ընդհատելու լսում էի Ձեզ ու մտածում, որ հազարավոր, գուցե միլիոնավոր կանայք կերազեին այդպիսի սիրո ու այդպիսի ամուսնության մասին: Բայց ինչպե՞ս էր Թաթուլը հասցնում այդքան ուշադրություն նվիրել Ձեզ, չէ՞ որ զինվորական էր, այն էլ՝ հետախուզական ջոկի հրամանատար:
-Նա գործի էր գնում վաղ առավոտյան, ժամը 6-ին արթնանում էր: Ես, բնականաբար, արթնանում էի, որ տեսնեմ նրան, տեսնեմ՝ ոնց է հագնվում, ոնց է լվացվում, բայց նա բարկանում էր վրաս, ստիպում էր, որ քնեմ, մանավանդ, երբ արդեն Մոնթես ծնվել էր: Ասում էր՝ ամբողջ գիշեր երեխային ես խնամել, գոնե հիմա քնիր:
…Թաթուլի ցանկությամբ՝ մեր տղային Մոնթե կոչեցինք. նա ուզում էր շատ երեխաներ ունենալ, երազում էր, որ ծնվեն Նժդեհը, Արաբոն, Սոսեն, Սյունեն…Սովորական օրերին, երբ առաջադրանք չէր կատարում, ծառայությունից վերադառնում էր ուշ երեկոյան: Հետո սկսվում էր վայելքը: Մենք ժամերով կարող էինք թափառել գիշերային քաղաքում, ժամանակ անցկացնել որևէ սրճարանում, կամ մնալ տանը ու մինչև ժամը 2-3-ը զրուցել: Ես շատ էի կարոտում Թաթուլին: Երբ նա քնում էր, նստում էի մահճակալի մոտ ու ժամերով նայում նրան:
Մոնթեիս ծնվելուց 10 օր հետո Թաթուլին ուղարկեցին արտերկիր: Անգամ հեռավորությունը չկարողացավ բաժանել մեզ. նա զանգում էր ամեն օր, տեսնում էր որդուն, զրուցում էր ինձ հետ, տեղեկանում էր բոլոր մանրուքներից: Ընկերների միջոցով ինձ զանազան նվերներ ու… ծաղիկներ էր ուղարկում:
Իսկ երբ տանն էր, գետնին չոչ անելով՝ խաղում էր Մոնթեի հետ, երեխայի նման ծիծաղում էր ու զվարճանում:
-Պատմո՞ւմ էր ծառայությունից:
-Ո՛չ, նույնիսկ ժամկետային ծառայության ժամանակ ոչինչ չի պատմել, ես ուրիշներից եմ իմացել, որ դիվերսիոն գործողություն է հետ մղել, պատվոգրեր է ստացել: Իսկ երբ ամուսնացած էինք, ինքն էլ հետախուզական ջոկի հրամանատար էր, եթե պիտի գիշերը զորամասում լիներ կամ մի քանի շաբաթ տուն չգար, ասում էր՝ առաջադրանք եմ կատարելու: Այդքանը: Առաջադրանք: Բայց ես հասկանում էի, որ այդ առաջադրանքները վտանգավոր են, որովհետև ամեն առաջադրանքից առաջ ամուսնական մատանին ու ոսկե շղթան տալիս էր ինձ, հիշեցնում էր բանկային քարտերի կոդերը: Երբ ես սկսում էի հուզվել, ասում էր՝ մարդ մեռնելիս պիտի հերոսի նման մեռնի, որ որդին հպարտանա իրենով:
…Պատերազմից օրեր առաջ Թաթուլին առաջին անգամ արձակուրդ տվեցին, ու նա որոշեց իրականացնել իր երազանքը: Սեպտեմբերի 19-ին ես, Թաթուլն ու Մոնթեն մոտ մեկ շաբաթ շրջեցինք Հայաստանով մեկ, եղանք տարբեր վայրերում, օրը մի հյուրանոցում էինք գիշերում: Մենք այնքա՜ն երջանիկ էինք, այնքա՜ն անսահման էր մեր ուրախությունը, որ ես, անկախ իմ կամքից,մի օր ասացի՝ էս երջանկությունը այնքան մեծ է, որ մեկնումեկիս կուլ է տալու: Նույնիսկ արտասվեցի …
Սեպտեմբերի 26-ին Թաթուլին տագնապով կանչեցին զորամաս: Հաջորդ օրը ես համացանցից իմացա, որ պատերազմ է սկսվել: …Հետո ես ապրեցի իմ կյանքի ամենասարսափելի օրերը: 22 օր: Թաթուլը զոհվեց հոկտեմբերի 19-ին»։
Մանրամասն՝ սկզբնաղբյուր կայքում։